Οι Χώροι Διεξαγωγής Φεστιβάλ
Οι χώροι που αποτελούν τον καμβά του Φεστιβάλ Φιλίππων.
TO Αρχαίο θέατρο
Το Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων, χτισμένο στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ., αποτελεί ένα από τα πρωιμότερα λίθινα θεατρικά οικοδομήματα του ελληνικού χώρου. Είναι τοποθετημένο στους πρόποδες της ακρόπολης και διαθέτει νότιο προσανατολισμό, ο οποίος εξασφαλίζει πανοραμική θέα προς την αρχαία πόλη. Στην αρχική του μορφή ήταν κατασκευασμένο από μάρμαρο.
Από το θεατρικό οικοδόμημα των Ύστερων Κλασικών και Ελληνιστικών χρόνων σώζονται αποσπασματικά στοιχεία. Στην περίοδο αυτή χρονολογούνται οι αναλημματικοί τοίχοι του κοίλου που το στήριζαν ανατολικά, δυτικά και νότια. Για τη μορφή της σκηνής δεν διαθέτουμε επαρκή στοιχεία, γεγονός που οδηγεί στην υπόθεση ύπαρξης ξύλινης κατασκευής, η οποία δεν διασώθηκε.
Κατά τα ρωμαϊκά χρόνια το θέατρο απέκτησε έντονο δημόσιο και πολιτικό χαρακτήρα, λειτουργώντας και ως χώρος προβολής της αυτοκρατορικής εξουσίας. Τον 2ο αιώνα μ.Χ. ανεγέρθηκε λαμπρό τριώροφο σκηνικό οικοδόμημα με ξύλινο προσκήνιο. Η ορχήστρα διευρύνθηκε, όπως και το κοίλο επάνω από τις παρόδους. Τα εδώλια επεκτάθηκαν, οι πάροδοι καλύφθηκαν με καμάρες, ενώ στον γλυπτό διάκοσμο της σκηνής κυριαρχούσαν διονυσιακά θέματα, που τόνιζαν τη σύνδεση του θεάτρου με τη λατρεία του Διονύσου.
Νότια της σκηνής υπήρχε πλακόστρωτη πλατεία, η οποία κατά τους Παλαιοχριστιανικούς Χρόνους καλύφθηκε από νεότερα κτίσματα.
Κατά το διάστημα από τον 2ο έως τις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., το θέατρο μετατράπηκε σε αρένα. Το προσκήνιο κατεδαφίστηκε, το δάπεδο του υποσκηνίου ανυψώθηκε, η ορχήστρα διαμορφώθηκε σε κυκλικό σχήμα, αφαιρέθηκαν οι δύο πρώτες σειρές καθισμάτων του κοίλου και κατασκευάστηκαν λίθινο στηθαίο και κιγκλιδώματα για την προστασία των θεατών.
Στη σημερινή του μορφή, το κοίλο διαθέτει διαμορφωμένα καθίσματα και κλίμακες από αργολιθοδομή με επικάλυψη τσιμεντοκονίας. Ένα διάζωμα το χωρίζει σε δύο τμήματα, καθένα από τα οποία διαιρείται σε οκτώ κερκίδες. Το κάτω τμήμα φέρει δέκα σειρές εδωλίων, ενώ το άνω υπολογίζεται ότι διέθετε δέκα έως δώδεκα σειρές.
Ανασκαφές και αναστήλωση
Το θέατρο αποκαλύφθηκε σταδιακά κατά τα έτη 1921–1937 από τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή.
Το 1957, στο πλαίσιο της αναβίωσης του αρχαίου δράματος σε ιστορικά θέατρα, επανεκκίνησαν οι ανασκαφικές και αναστηλωτικές εργασίες, με αφορμή την πρώτη παράσταση του Φεστιβάλ Φιλίππων-Θάσου. Έκτοτε το μνημείο γνώρισε δύο ακόμη μεγάλες ανασκαφικές περιόδους (1975–1992 και 1992–2000).
Το 2001 το έργο «Ανάδειξη Αρχαίου Θεάτρου Φιλίππων» εντάχθηκε στο Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. Κατά την περίοδο αυτή ολοκληρώθηκαν οι ανασκαφικές έρευνες στη σκηνή, την ορχήστρα, τις παρόδους και το επιθέατρο, ενώ πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες εργασίες συντήρησης, στερέωσης, αποκατάστασης και αναστήλωσης.
Το 2005 ολοκληρώθηκε η αναστήλωση του δυτικού αναλήμματος του θεάτρου, καθώς και η ανασκαφική διερεύνηση της περιοχής μεταξύ της δυτικής στοάς και του αναλήμματος.
Το 2016 ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων εντάχθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αποτελώντας το 18ο μνημείο της Ελλάδας που λαμβάνει τη συγκεκριμένη διάκριση. Η αναγνώριση αυτή βασίστηκε στη διαχρονική εξέλιξη της πόλης από την ελληνιστική έως τη βυζαντινή περίοδο και στην αναμφισβήτητη οικουμενική της αξία.
Σήμερα, το Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων παραμένει ζωντανός τόπος πολιτισμού, όπου η ιστορία συναντά τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία και κάθε καλοκαίρι το μνημείο ενεργοποιείται εκ νέου ως τόπος ζωντανού διαλόγου.
ΠΑΛΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ (Τζαμί ΧΑΛΙΛ ΜΠΕΗ)
Το κτίριο της Παλιάς Μουσικής, γνωστό ως Τζαμί Χαλίλ Μπέη, βρίσκεται στο κέντρο της χερσονήσου της Παναγίας, κοντά στο Φρούριο και σε κομβικό σημείο των οδών που οδηγούν προς την ακρόπολη και τις πύλες των τειχών. Υπολογίζεται ότι ανεγέρθηκε γύρω στο 1530, κατά την περίοδο ανασυγκρότησης της πόλης.
Οι ανασκαφικές έρευνες της 12ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων αποκάλυψαν στον χώρο τα κατάλοιπα της τρίκλιτης παλαιοχριστιανικής βασιλικής της Αγίας Παρασκευής, καθώς και μικρό βυζαντινό νεκροταφείο. Τα αρχαιολογικά ευρήματα είναι ορατά μέσω του γυάλινου δαπέδου του κτιρίου, καθιστώντας τον χώρο μοναδικό παράδειγμα συνύπαρξης μνημείων διαφορετικών ιστορικών περιόδων.
Το τζαμί αποτελούσε μέρος ευρύτερου συγκροτήματος που περιλάμβανε μεντρεσέ (ιεροδιδασκαλείο) με οκτώ δωμάτια μαθητών, ο οποίος σώζεται σε καλή κατάσταση. Στις αρχές του 20ού αιώνα λειτούργησε εκεί σχολείο θηλέων, ενώ κατά την περίοδο 1930–1940 στεγάστηκε στο κτίριο η Φιλαρμονική του Δήμου Καβάλας, γεγονός που οδήγησε στην καθιέρωση της ονομασίας «Τζαμί της Μουσικής» και, τελικά, «Παλιά Μουσική».
Μετά τις εργασίες αναστήλωσης και διαμόρφωσης που υλοποιήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων και τον Δήμο Καβάλας, ο χώρος κατέστη επισκέψιμος και λειτουργεί σήμερα ως τόπος πολιτιστικών δράσεων όπου η σύγχρονη καλλιτεχνική πράξη συνομιλεί άμεσα με τη διαστρωμάτωση της ιστορίας.
Η αίσθηση εσωτερικότητας που δημιουργεί προσφέρει ένα περιβάλλον κατάλληλο για παραστάσεις μικρής κλίμακας, μουσικά δρώμενα, αναλόγια και δράσεις που απαιτούν άμεση επαφή με το κοινό.
ΠΡΩΗΝ ΚΤΙΡΙΟ LORD
Το πρώην κτίριο Lord βρίσκεται στην περιοχή του Περιγιαλίου, σε μια ζώνη της Καβάλας που φέρει ακόμη τα ίχνη της παλαιάς βιοτεχνικής και παραγωγικής δραστηριότητας της πόλης. Η ένταξή του στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Φιλίππων διευρύνει τον πολιτιστικό χάρτη της, μεταφέροντας τη σκηνική δράση πέρα από τον ιστορικό πυρήνα.
Με τα χαρακτηριστικά επαναλαμβανόμενα κελύφη της στέγης του και την καθαρή γραμμικότητα των όγκων του, το κτίριο διατηρεί έντονη ταυτότητα και λειτουργεί ως ιδιαίτερο σκηνικό περιβάλλον για σύγχρονες καλλιτεχνικές δράσεις. Ο ανοιχτός και ευέλικτος εσωτερικός του χώρος επιτρέπει διαφορετικές μορφές παρουσίασης.
Για τον θεατή, η εμπειρία διαφοροποιείται από εκείνη των ιστορικών μνημείων: η κλίμακα και οι αναλογίες του χώρου, το φυσικό φως που διαχέεται από τις υαλοστάσεις στο άνω τμήμα των τοίχων και η αδρή υλικότητα των επιφανειών δημιουργούν ένα περιβάλλον άμεσο και σύγχρονο, όπου η καλλιτεχνική πράξη αποκτά ιδιαίτερη ένταση.
Η επαναχρησιμοποίησή του ως χώρου πολιτισμού αναδεικνύει τη δυνατότητα μετασχηματισμού της αστικής μνήμης, μετατρέποντας έναν χώρο παλαιάς παραγωγής σε σημείο σύγχρονης δημιουργίας.